بلافاصله به سمت چپ آمد و از تو پوزش طلبيد ، معذرت خواهى او را قبول كن » ! « 1 » در صورتى كه اهانت كننده معذرت نخواهد و بى اعتنا از وى جدا شود ، چون شخص اهانت شده داراى سلامت فكر ( و روح ) است كينه و دشمنى در دل نمىگيرد ، فكر انتقامجوئى در سر نمىپرورد اين خاطره تلخ را فراموش مىكند و با گذشت چند روز يا چند هفته زخم دلش بهبود مىيابد . اگر شخص مورد اهانت ، بر اثر خلق و خوى ناپسند گرفتار بيمارى انديشه و فكر ( و روان ) باشد ، زخم دلش نه خود به خود بهبود مىيابد و نه با مرهم معذرت‌خواهى درمان مىشود ، او كينه اهانت كننده را در دل مىگيرد و به فكر انتقامجوئى مىافتد ، اگر بتواند خيلى زود از خود عكس العمل نشان مىدهد و اگر نتواند به انتظار فرصت مىماند ؛ تا موقع مناسبى به دست آورد و عمل موهن او را تلافى نمايد . فكر كينه‌توز و انتقامجو ، مانند خون كسى كه بيمارى قند دارد ، همانطور كه زيادى قند خون مانع بهبودى زخم بدن مىشود و نمىگذارد بريدگى پوست و عضله التيام پيدا كند ، همچنين حسّ كينه و تمايل شديد به انتقام ، مانع علاج زخم دل است و نمىگذارد خاطر مجروح درمان گردد ، اين قبيل افراد ، تا از شخص مورد نظر انتقام نگيرند و عمل او را به دلخواه خود تلافى نكنند ، شفاى دل نمىيابند ؛ كسانى كه به اين بيمارى مبتلا هستند ، اگر بخواهند مىتوانند با راهنمائى افراد دانا و اجراء برنامه‌هاى اخلاقى ، خويشتن را مداوا كنند و از اين بدبختى و تيره روزى رهائى يابند و اگر نخواهند بايد تمام عمرشان با رنج و ناراحتى سپرى شود و آتش كينه اين و آن پيوسته در نهادشان مشتعل باشد . بعلاوه اين گروه ، با انديشه ناسالم و فكر بيمار ( و روح عليل ) كه دارند همواره در معرض درنده خوئى و اعمال ضدّ انسانى هستند و ممكن است در مواقعى براى تَشَفّى خاطر و اقناع تمايل انتقام ، به

--> ( 1 ) . مشكوة الانوار ، صفحه 229 ، به نقل از اخلاق فلسفى ، جلد 1 ، صفحه 182 . .